Proje Tanıtım Dosyası (PTD) Nasıl Hazırlanır? Ek-2 Projeler İçin ÇED Süreci

Yeni bir tesis kuruyor, kapasite artırıyor ya da mevcut tesise ünite ekliyorsunuz; projeniz ÇED Yönetmeliği Ek-2 listesindeyse ilk adım proje tanıtım dosyası. Bu yazıda dosyanın ne olduğunu, içinde neyin bulunduğunu, başvurunun nasıl ilerlediğini ve 5 Mart 2026'dan sonra hangi kararların verildiğini anlatıyoruz.

Proje Tanıtım Dosyası (PTD) Nedir?

Proje tanıtım dosyası, ÇED Yönetmeliği Ek-2 listesindeki projeler için hazırlanan teknik dosyadır; kısaca PTD denir. Yönetmelik bu projeleri "çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler" olarak adlandırır. Dosya, projenin ne olduğunu, nerede ve hangi kapasiteyle kurulacağını, çevreye olası etkilerini ve bu etkilerin hangi önlemlerle yönetileceğini anlatır.

Dosyayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü inceler ve projenin bu haliyle ilerleyip ilerleyemeyeceğine ya da tam bir ÇED raporu gerekip gerekmediğine karar verir. PTD bir ön inceleme dosyasıdır; ama özensiz hazırlandığında projeyi aylarca uzatır.

PTD Hangi Projeler İçin İstenir?

ÇED Yönetmeliği projeleri iki listede toplar. Ek-1'deki projeler doğrudan ÇED raporu sürecine girer; Ek-2'dekiler için PTD hazırlanır. Hangi listede olduğunuzu faaliyet türü ve kapasite belirler: aynı faaliyet eşiğin altında kapsam dışı, üstünde Ek-2, daha yüksek kapasitede Ek-1 olabilir.

Kapasite artışında mevcut kapasite ile planlanan artışın toplamına bakılır. Mevcut tesise eklenen yeni hat, kazan ya da depolama ünitesi de yeniden değerlendirme gerektirebilir. İki listede de yer almayan projeler için İl Müdürlüğü'nden ÇED kapsam dışı görüşü alınır; ruhsat ve izin işlemlerinde en çok istenen belge budur.

Proje Tanıtım Dosyasında Neler Bulunur?

PTD, yönetmeliğin Ek-4'ündeki genel formata göre hazırlanır. Proje tanımı bölümünde faaliyetin konusu, üretim akışı, hammaddeler, makine ve ekipman ile kapasite yer alır; kapasite, Ek-2'deki eşiğe göre hesaplanarak yazılır. Yer bölümünde adres, ada-parsel, koordinatlar, imar durumu, çevredeki yerleşimler, su kaynakları ve hassas alanlar anlatılır.

Çevresel etkiler bölümünde inşaat ve işletme dönemleri ayrı ele alınır: atıksu, hava emisyonu, gürültü, katı ve tehlikeli atık, su ve enerji kullanımı. Her etki için alınacak önlem, hangi işlemden kaynaklandığıyla birlikte somut olarak yazılır. Eklerde koordinatlı harita, vaziyet planı, iş akım şeması, tapu ya da kira belgesi ve ilgili kurum yazıları bulunur. 2026 düzenlemesiyle dosyaya sürdürülebilirlik planı kapsamında sıfır atık planı, trafik yönetim planı, sera gazı azaltım planı ile çevresel ve sosyal yönetim planları da eklenir.

Proje Tanıtım Dosyası Hazırlama Adımları

Proje tanıtım dosyası hazırlama işi masa başında başlamaz. Önce faaliyetin hangi listeye ve hangi maddeye girdiği netleştirilir. Ardından kapasite raporu, iş akım şeması, makine listesi, yatırım planı ve yer belgeleri toplanır; işletmeden gelen bilgiler birbiriyle karşılaştırılır, çelişen noktalar başvurudan önce sorulur.

Saha incelemesiyle çevredeki hassas alanlar ve mesafeler belirlenir. Etkiler hesaplanır, önlemler projeye özgü yazılır; işletmenin uygulayamayacağı bir önlem dosyaya girmez. Son adımda ekler ve imzalar tamamlanır, dosya e-ÇED sistemine yüklenir. PTD, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kuruluşlarca hazırlanıp sunulur; proje sahibi bilgi ve belgeleri sağlar, dosyadaki taahhütlerden proje sahibi sorumludur.

Başvuru ve İnceleme Nasıl İlerler?

Dosya e-ÇED sistemi üzerinden sunulur. İl Müdürlüğü önce dosyayı biçim ve içerik yönünden kontrol eder; eksik varsa tamamlanması istenir, süresinde tamamlanmayan dosya işlemden kaldırılabilir. Dosya uygun bulununca inceleme başlar; gerektiğinde ilgili kurumların görüşü alınır. İnceleme sonunda karar verilir ve duyurulur.

Bu aşamada gelen her ek bilgi talebini dosyanın bütünüyle birlikte ele alıyoruz. Bir kapasite düzeltmesi tek paragrafta kalmaz; bağlı hesaplar, etki değerlendirmesi ve ekler de güncellenir. İşletmeye hangi bilgiyi ne için istediğimizi açıkça söylüyoruz.

Karar Türleri: ÇED Olumlu Kararı ya da ÇED Raporu Hazırlanmalıdır

ÇED Yönetmeliği 5 Mart 2026'da değişti ve "ÇED Gerekli Değildir" kararı kaldırıldı. Ek-2 projelerinde PTD incelemesi artık iki karardan biriyle sonuçlanır: "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır". Bakanlık bu kararları verme yetkisini Ek-2 projeleri için İl Müdürlüklerine devretti.

ÇED Olumlu kararı, projenin dosyadaki koşul ve taahhütlerle uygulanabileceğini gösterir; karardan sonra yatırıma yönetmelikte öngörülen süre içinde başlanmalıdır. ÇED Raporu Hazırlanmalıdır kararı ise projenin Ek-1 projelerindeki yolu izleyeceği anlamına gelir: ÇED başvuru dosyası, ÇED raporu ve sonunda "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı. Bu karar, ÇED Olumsuz kararıyla aynı şey değildir; projeyi reddetmez, daha ayrıntılı inceleme ister.

Sık Yapılan Hatalar

En sık hata kapasiteyi yanlış hesaplamaktır; eşiğe yakın projelerde küçük bir fark tesisi başka bir listeye taşır. İkinci hata projeyi olduğundan farklı tanımlamaktır; fark denetimde ortaya çıkar ve taahhütler açısından sorun yaratır. Başka projeden uyarlanmış dosyalar yer ve üretim süreciyle uyuşmayan bilgiler içerir ve eksik yazısıyla geri döner.

Yardımcı üniteleri (kazan, depolama, arıtma, jeneratör) dosya dışında bırakmak da sık görülür. Son olarak, karar alınmadan inşaata ya da yatırıma başlamak Çevre Kanunu'na göre faaliyetin durdurulmasına ve proje bedeli üzerinden hesaplanan idari para cezasına yol açar.

Proje Tanıtım Dosyası Fiyatı Neye Göre Belirlenir?

Proje tanıtım dosyası fiyatı her proje için ayrı belirlenir. Başlıca etkenler faaliyetin türü ve karmaşıklığı, kapasite, proje alanının büyüklüğü ve hassas alanlara yakınlığıdır. Gereken ölçüm ve modellemeler de belirleyicidir: hava kalitesi dağılım modellemesi, akustik rapor ya da hidrojeolojik etüt her projede istenmez; istendiğinde kapsam genişler. Mevcut belgelerinizin güncelliği de işi etkiler.

Teklifte danışmanlık çalışmasının sınırlarını, dışarıdan alınacak ölçüm ve analizleri ve resmî bedellerin dahil olup olmadığını yazılı olarak belirtiyoruz. Fiyatı proje bilgilerini gördükten sonra netleştiriyoruz; projeyi görmeden tüm işletmeler için aynı kapsamı varsaymıyoruz.

Neden Armada Çevre?

2015'ten beri İstanbul'da sanayi tesislerine ve KOBİ'lere çevre danışmanlığı veriyoruz; ÇED, çevre izni ve atık yönetimi dosyalarını aynı ekip yürütüyor. Yeterlik Belgesi No 10422 ile çalışıyoruz ve bugüne kadar 1.000'i aşkın mevzuat dosyası tamamladık.

PTD işine kapsam tespitiyle başlıyoruz: projenizin Ek-1, Ek-2 ya da kapsam dışı olduğunu belirliyor, dosyayı hazırlıyor, e-ÇED başvurusunu, eksik tamamlamalarını ve kurum yazışmalarını takip ediyoruz. Karardan sonra taahhütlerin uygulanmasını ve çevre izni sürecini de birlikte yürütüyoruz. Sonucu garanti etmiyoruz; dosyanın doğru, tutarlı ve savunulabilir verilere dayanması için çalışıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Projemin Ek-2 listesinde olup olmadığını nasıl anlarım?

Faaliyet türünüzü ve kapasitenizi yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listeleriyle karşılaştırmak gerekir. Kurulu tesislerde kapasite raporu, yeni projelerde proje bilgileri bu tespit için çoğu zaman yeterlidir. Listelerde yer almıyorsanız İl Müdürlüğü'nden ÇED kapsam dışı görüşü alınır.

PTD'yi kim hazırlar?

PTD, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kuruluşlar tarafından hazırlanır ve sunulur. Proje sahibi bilgi ve belgeleri sağlar; dosyadaki taahhütlerden proje sahibi sorumludur.

"ÇED Gerekli Değildir" kararı hâlâ veriliyor mu?

Hayır. 5 Mart 2026 değişikliğiyle bu karar kaldırıldı. Ek-2 projelerinde PTD incelemesi artık ÇED Olumlu kararı ya da ÇED Raporu Hazırlanmalıdır kararıyla sonuçlanır.

Proje tanıtım dosyası fiyatı için hangi bilgileri göndermeliyim?

Faaliyet açıklaması, tesisin yeri, kapasite bilgileri ve varsa kapasite raporu yeterlidir. Mevcut belgeleri inceleyip ek bilgi ihtiyacını ve teklifin kapsayacağı çalışmaları belirtiriz.

Projenizi Birlikte Değerlendirelim

Kapasite raporunuzu ya da proje bilgilerinizi gönderin; projenizin Ek-1, Ek-2 ya da kapsam dışı olduğunu ve PTD gerekip gerekmediğini ücretsiz belirleyelim. Ön değerlendirme resmî görüş yerine geçmez; dosyanın kapsamını ve teklifi birlikte netleştiririz.