ÇED Gerekli Değildir Kaldırıldı: 2026 Yönetmelik Değişikliği

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) mevzuatı, son yılların en kapsamlı güncellemelerinden birini geçirdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan değişiklik yönetmeliği, 5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yazıda yatırımcıları ve işletmeleri doğrudan ilgilendiren değişiklikleri sade bir dille özetliyoruz.

"ÇED Gerekli Değildir" Kararı Neden Kalktı?

Yıllardır kullanılan "ÇED Gerekli Değildir" ifadesi yönetmeliğin birçok maddesinden çıkarıldı. Bakanlığın verme yetkisine sahip olduğu karar türleri yeniden tanımlandı ve artık şu üç başlık altında toplanıyor: ÇED Olumlu, ÇED Olumsuz ve ÇED Raporu Hazırlanmalıdır. Eskiden "ÇED Gereklidir" denilen durumun karşılığı ise "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" oldu. Karar türlerinin güncel tanımlarına Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki yönetmelik metninden ulaşabilirsiniz.

EK-2 Projeleri İçin Ne Değişti?

Değişiklik en çok EK-2 listesindeki projeleri etkiliyor. Bu projeler için hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası (PTD), Bakanlık ya da yetki devri yapılan il müdürlüğü tarafından inceleniyor. İnceleme sonucunda artık ya doğrudan "ÇED Olumlu" kararı veriliyor ya da daha ayrıntılı değerlendirme için "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" kararı çıkıyor. İçerik olarak süreç benzer kalsa da, kullandığınız tüm teklif, sözleşme ve dilekçe metinlerinde terminolojinin güncellenmesi gerekiyor. Eski karar adlarıyla hazırlanan belgeler bugün geçerliliğini yitirmiş durumda.

Süreler "Ay"dan "Takvim Günü"ne Geçti

Yeni düzenlemenin pratik etkisi en yüksek başlıklarından biri süre yönetimi. Daha önce ay olarak ifade edilen süreler artık takvim günü cinsinden hesaplanıyor. Öne çıkan birkaç süre:

• PTD/format bedeli: Belirlenen bedel 30 takvim günü içinde yatırılmazsa süreç otomatik olarak sonlandırılıyor.
• Proje devri / unvan değişikliği: Yeni sahibin gerekli belgeleri 90 takvim günü içinde il müdürlüğüne sunması gerekiyor.
• Yatırıma başlama: "ÇED Olumlu" kararının geçerliliğini koruması için yatırımın 5 yıl içinde başlatılması zorunlu.

Diğer Kritik Başlıklar

Değişiklikle birlikte yönetmeliğe "Muaf" tanımı eklendi; işletmeye veya üretime geçtiği tarihte yürürlükteki mevzuat kapsamında kazanılmış hakkı bulunan projelere muafiyet getirildi. Ayrıca halkın katılımı toplantılarında proje sahibinin ya da yetkili kuruluşun katılımı zorunlu hâle getirildi ve GES/RES projeleri için EK-1 ve EK-2 eşikleri yeniden belirlendi. Tüm bu uygulama esasları, Bakanlığın yayımladığı 18.03.2026 tarih ve 2026/4 sayılı ÇED Yönetmeliği Uygulamalarına Dair Genelge altında tek çatıda toplandı. Sektörel rakam ve karar dağılımları için ÇED İstatistikleri sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yatırımcılar ve İşletmeler Ne Yapmalı?

Eğer planladığınız bir yatırım EK-1 veya EK-2 kapsamına giriyorsa, başvuru sürecini güncel terminoloji ve sürelerle yürütmek artık bir zorunluluk. Yanlış karar adı, eksik belge ya da kaçırılan bir takvim günü, projenin gecikmesine veya başvurunun iptaline yol açabiliyor.

Armada Çevre olarak, ÇED süreçlerinin tamamını güncel mevzuata uygun şekilde planlıyor; Proje Tanıtım Dosyası hazırlığından kurum koordinasyonuna kadar tüm adımları sizin adınıza yürütüyoruz. Projenizin ÇED durumunu öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Çed Yönetmeliğine dair genelgeye ulaşmak için tıklayınız.

Resmî Kaynaklar

• Resmî Gazete — 5 Mart 2026 tarihli ÇED Yönetmeliği değişikliği
• Mevzuat Bilgi Sistemi — ÇED Yönetmeliği güncel metin
• ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü
• 2026/4 sayılı ÇED Uygulama Genelgesi
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Yazar: Armada Çevre